Bestaanszekerheid voor elk gezin: een collectieve opgave

Genoeg inkomen, een betaalbaar huis, gezond en betaalbaar eten, kansen op de arbeidsmarkt en toegang tot onderwijs en zorg. De impact van bestaans(on)zekerheid is groot. Het gaat ook om het niet kunnen meedoen in het dagelijkse leven met wat voor andere gezinnen en jongeren als gewoon voelt. Dit kan gepaard gaan met stress en schaamte, fysieke en mentale problemen.

Het begrip ‘bestaanszekerheid’ is veelomvattend én veelgehoord. Wat is de impact van bestaanszekerheid bij jongeren, bij een gezin in het opvoeden en opgroeien? Hoe kunnen we oog hebben voor het perspectief van bestaanszekerheid in onderwijs, jeugdhulp, behandeling en onderzoek?

Bestaanszekerheid geeft gezinnen meer grip en vergroot de kans op gezond en kansrijk opgroeien van kinderen en jongeren. Dit is geen individuele verantwoordelijkheid, maar een collectieve opgave: de hele samenleving is verantwoordelijk voor het gezond en kansrijk opgroeien van kinderen. Dit vraagt om focus op beschermende factoren voor gezinnen, zoals sociale binding, erkenning, waardering en schoolmotivatie.

Wat weten we al over de impact van bestaanszekerheid op het opvoeden en opgroeien in een gezin? Hoe kunnen opvoed- en jeugdhulp, onderwijs en jeugdgezondheidszorg bijdragen aan de collectieve opgave en gezamenlijke verantwoordelijkheid om kinderen zo kansrijk mogelijk op te laten groeien? Hoe kunnen we de beschermende factoren vergroten en samen met jongeren en gezinnen tot oplossingen komen?

Tijdens Jeugd in Onderzoek 2024 stond dit thema centraal. Wat weten we uit onderzoek en hoe kunnen we deze kennis in de praktijk benutten.

Twee dagvoorzitters

Het dagvoorzittersduo: Harmke van Bergenhenegouwen en Carlijn Hoogeveen leidde ons op energieke en muzikale wijze door het plenaire ochtendprogramma heen. Het is belangrijk het perspectief van jongeren op een dag als deze letterlijk het podium te geven. Carlijn brengt dat op voortreffelijke wijze in!

Eric Steegers: ‘Bemoeizorg? Ik noem het liever bekommerzorg’

‘Wil je het komende jaar zwanger worden?’ Volgens Eric Steegers, hoogleraar Verloskunde en Gynaecologie, moeten professionals in zorg en welzijn die vraag altijd stellen aan jonge koppels en vrouwen. Want voor een kansrijke start van kinderen moet goede zorg al vóór de zwangerschap beginnen, zo betoogt hij in zijn lezing. ‘Anders ben je gewoon te laat.’

Lees het interview met Eric Steegers

Hilgo Bruining: ‘Minder oordelen, meer tuinieren’

Een gezonde tuin vraagt om een goede omgeving, verzorging en moet geworteld zijn in een goede bodem. Sommige dingen groeien vanzelf, andere hebben extra aandacht nodig. Het draait in een tuin om samenhang. Net als bij de ontwikkeling van kinderen. Ook daarvoor zijn de juiste condities, een goede omgeving, aandacht en zorg nodig tegen de achtergrond van de aanleg, de bodem zogezegd.’

Lees het interview met Hilgo Bruining

Louise Elffers: ‘Ongelijkheid is geen natuurfenomeen, we hebben het systeem zelf zo gemaakt’

Er is geen quick fix voor kansenongelijkheid. Toch zijn er genoeg dingen te doen voor gelijkere kansen, stelt Louise Elffers, voorzitter van de Onderwijsraad en bijzonder hoogleraar Kansengelijkheid in het Onderwijs aan de Universiteit van Amsterdam, in haar lezing. ‘Daar kunnen we morgen al mee beginnen.’

Lees het  interview met Louise Elffers