Traditiegetrouw herkent u drie thema’s in het programma van Jeugd in Onderzoek: Wat werkt voor wie en waarom, De kracht van preventie in het sociaal domein en Verbinding onderwijs-jeugdhulp. Naast de drie vaste thema’s kent het programma een jaarlijks wisselend thema. Het extra thema voor deze editie is: Gelijke kansen.

 

Jaarlijks wisselend thema

In een inclusieve samenleving kan iedereen op een gelijkwaardige manier meedoen in de maatschappij. Ongeacht culturele achtergrond, religie, gender, seksuele voorkeur, sociaaleconomische status, opleidingsniveau, leeftijd of beperkingen.

In de praktijk blijkt hier nog niet altijd sprake van. De grote diversiteit aan achtergronden en kenmerken van kinderen en jongeren gaat nog te vaak samen met ongelijkheid in uitgangsposities en kansen. Verschillende omgevingskenmerken van kinderen en jongeren kunnen bijvoorbeeld van invloed zijn op hun schoolprestaties. En op de effectiviteit van preventie en interventies.

De documentaireserie Klassen (Human, 2020) schetst een indringend beeld van de kansenongelijkheid in het onderwijs en de verschillende omgevingskenmerken van kinderen die hier een rol in spelen. Daarnaast dreigt de coronacrisis de ongelijkheid in uitgangsposities en kansen voor kinderen en jongeren te vergroten. Volgens het SCP (2020) verschilt de effectiviteit van afstandsonderwijs naar opleiding en inkomen. De onderwijsachterstanden die kinderen oplopen door corona werken langer door en zijn moeilijk in te halen.

Kansenongelijkheid is een complex probleem, omdat alle leefwerelden – school, thuis en omgeving – van jeugdigen hierin een belangrijke rol spelen. Wat is er nodig om kansengelijkheid voor de jeugd te realiseren? Dat wordt in dit thema uitgediept.

Wat werkt voor wie en waarom

Met meer kennis kan de hulp en ondersteuning aan kinderen en gezinnen effectiever worden. Kennis over welke aanpak voor welke doelgroep het beste werkt en waarom, is belangrijk. En hoe kan je dat het beste onderzoeken? Drie kennisbronnen zijn daarbij relevant: ervaringskennis van cliënten, praktijkkennis van professionals en kennis uit wetenschappelijk onderzoek. Ook spelen anderen factoren een steeds belangrijkere rol, zoals kosteneffectiviteit, alliantie en werkzame elementen.

De kracht van preventie in het sociale domein

Voor gemeenten is het van toenemend belang hun preventief jeugdbeleid goed in te richten. Het vergroot de kans op een gezonde, veilige en kansrijke sociale omgeving voor jeugd en gezinnen. Het verkleint de kans dat alledaagse opgroei- en opvoedproblemen escaleren tot ernstige problemen. Kennis over effectieve preventie en het opnemen van die ‘evidence’ in nieuwe of herziene richtlijnen voor de JGZ is daarbij van belang.

Verbinding onderwijs-jeugdhulp

De verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp kan veel opleveren voor kinderen en gezinnen. De school is een plek waar problemen bij het opgroeien, in de ontwikkeling of bij belemmeringen in de thuissituatie worden gesignaleerd. Leraren bieden zelf vaak al veel ondersteuning, zowel bij het leren als bij de sociaal-emotionele ontwikkeling. Soms moet de school in samenspraak met leerling en ouders snel jeugdhulp in kunnen schakelen. Leraren en jeugdhulpprofessionals hebben elkaar nodig. Wat weten we over de kwaliteit, de organisatie en de do’s en don’ts van een optimale samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp?