12:45–13:10 · Flame Foyer
← Terug naar het programma

Veranderingsmechanismen van opvoedinterventies

Thema: Wat werkt voor wie en waarom?

Er wordt veel tijd en energie gestoken in het verbeteren van opvoedinterventies. Maar, om dit soort interventies te kunnen optimaliseren, is het belangrijk om te onderzoeken of deze werken via het veronderstelde veranderingsmechanisme. We gebruikten de Family Check-Up (FCU) als casus om dit te onderzoeken.

Sprekers

Brechtje de Mooij
Universitair docent
Universiteit Utrecht

Loes van Rijn-van Gelderen
Universitair docent
Universiteit van Amsterdam

Klaar voor traumagerichte behandeling? Muziektherapie als voorbereidende interventie

Thema: Wat werkt voor wie en waarom? Hoe werken we beter samen?

Niet alle jongeren met traumagerelateerde problematiek kunnen optimaal profiteren van eerste-keuze behandelvormen zoals EMDR en TF-CBT. Beperkte zelfregulerende vaardigheden spelen daarin een belangrijke rol en kunnen deelname aan traumagerichte behandeling bemoeilijken.

De Short-term Music therapy Attention and Arousal Regulation Treatment-Jeugd (SMAART-J) is een muziektherapeutische interventie voor jongeren met traumaklachten. Psycho-educatie wordt gecombineerd met ervaringsgerichte oefeningen om de arousal- en aandachtsregulatie te versterken en jongeren voor te bereiden op traumagerichte vervolgbehandeling.

SMAART-J is ontwikkeld in co-creatie met cliënten, ervaringsdeskundigen en professionals uit de specialistische jeugdhulp. Tijdens Jeugd in Onderzoek wordt beschikbare onderzoeksdata gepresenteerd, met aandacht voor de implementatie en toepassing van SMAART-J als voorbereidende, transdiagnostische interventie binnen multidisciplinaire traumabehandeling.

Spreker

Tom Abrahams
Muziektherapeut & promovendus
Pluryn / Amsterdam UMC

Dragers of vertragers: jongerenwerk in het basisonderwijs

Thema: Hoe werken we beter samen?

Vervangt de jongerenwerker de pedagogische relatie van de leerkracht met de leerling of versterkt hij deze juist? Hoe ziet de rol van de jongerenwerker er in het primair onderwijs eigenlijk uit en vanuit welke visie werken zij? Deze en vele andere vragen stellen we aan de orde op onze poster, waar we graag met jullie over in gesprek willen gaan.

Sprekers

Rogier Kattenberg
Onderzoeker
Hogeschool Windesheim

Tessa de Wild
Onderzoeker en Orthopedagoge
Hogeschool Windesheim

De Startklas in de beweging richting inclusief onderwijs

Thema: Overgangen in het leven van jeugdigen, Hoe werken we beter samen?

Tijdens deze posterpresentatie vertellen een gedragswetenschapper en een onderzoeker over de Startklas als inspirerend praktijkvoorbeeld. Zij laten zien hoe bruggen worden gebouwd tussen regulier onderwijs, speciaal onderwijs en jeugdhulp en hoe deze instanties een duurzame samenwerking opzetten om inclusief onderwijs te versterken.

De Startklas is een tijdelijke voorziening die ondersteuning biedt aan kleuters met extra ondersteuningsbehoeften waarbij starten in het reguliere onderwijs nog niet lukt. Tegelijkertijd worden scholen versterkt in hun kennis, expertise en samenwerking om deze leerlingen in de toekomst beter te kunnen ondersteunen. Aan de hand van een casus laten we zien voor welke leerlingen de Startklas bedoeld is, hoe de ondersteuning eruit ziet en hoe expertise van leerkrachten wordt versterkt door duurzame interprofessionele samenwerking. Ook lichten we het onderzoek naar de Startklas toe en delen we de eerste inzichten uit interviews met betrokkenen.

Sprekers

Paulien Buist-Brink
Promovendus
Vrije Universiteit Amsterdam

Anneloes Dirks
Gedragswetenschapper
Kenter Jeugdhulp

Van telling naar toekomst: hoe voorkomen we dak- en thuisloosheid onder jongeren?

Thema: Overgangen in het leven van jeugdigen: bruggen bouwen. Hoe versterken we preventie en wat levert het op?

In 2024 werden in Hart van Brabant 1.484 dak- en thuisloze personen geteld. Ruim 600 van hen waren jonger dan 28 jaar, waaronder 334 kinderen. Reden om beter te begrijpen waardoor jongeren dak- of thuisloos raken én waar kansen liggen voor preventie.

In een Smart-Start project brengen we daarom wetenschappelijk onderzoek, data, praktijkkennis en ervaringen van jongeren samen. We onderzoeken risico- en beschermende factoren, ingrijpende jeugdervaringen en wat jongeren belemmert of juist helpt bij het krijgen van passende ondersteuning. Samen met jongeren en professionals vertalen we deze inzichten naar mogelijke oplossingen.

Onze poster laat zien wat deze aanpak oplevert. Welke patronen zien we, waar liggen kansen voor preventie en wat kunnen we leren door wetenschap, praktijk en ervaringskennis te verbinden. Denk samen met ons mee over hoe we dak- en thuisloosheid onder jongeren kunnen voorkomen.

Spreker

Heleen Sillekens
Onderzoeker
Stichting Sterk Huis

Helpt scheidingshulp? Onderzoek naar werkzame kernelementen van scheidingshulp

Thema: Wat werkt voor wie en waarom?

Hoe krijgen we beter zicht op wat scheidingshulp oplevert voor ouders en kinderen? In het project Helpt scheidingshulp ontwikkelden we de SCRES, een instrument voor Screening en Evaluatie bij Scheidingshulp. De SCRES helpt hulpverleners om bij de start van de scheidingshulp sterke punten, aandachtspunten en doelen te bespreken en bij afronding veranderingen in kaart te brengen. Inmiddels gebruiken tientallen organisaties in Nederland en België het instrument. De verzamelde gegevens worden daarnaast gebruikt voor landelijk onderzoek naar de effecten en werkzame kernelementen van scheidingshulp. In deze sessie presenteren we twee posters met de nieuwste bevindingen over de SCRES, kenmerken van gezinnen die scheidingshulp ontvangen, veranderingen tussen start en einde van de hulp en de methodische kernelementen die in de praktijk het meest worden ingezet.

Sprekers

Bernadette Janssen
gedragswetenschapper / onderzoeker
Sterk Huis

Inge van der Valk
Universitair Hoofddocent
Universiteit van Utrecht

Vier jaar na COVID-19: gezondheid en ontwikkeling van jonge kinderen van 0-3 jaar

Thema: Hoe versterken we preventie en wat levert het op?

Wat zijn de langetermijngevolgen van de COVID-19 pandemie voor de gezondheid en ontwikkeling van jonge kinderen? Deze studie presenteert inzichten uit het Sarphati Cohort Amsterdam, waarin ruim 13.000 kinderen van 0-3 jaar over een periode van ruim 10 jaar zijn geïncludeerd. De resultaten laten zien dat de toename in schermtijd tijdens lockdowns tijdelijk was en na de pandemie terugkeerde naar, en zelfs onder, het eerdere niveau. Ook slaap, buitenspelen en BMI bleken op populatieniveau grotendeels stabiel. Voor ontwikkeling werden kleine verschillen tussen geboorte- en leeftijdscohorten gevonden. Met name bij peuters waren tijdens de pandemie lagere ontwikkelscores zichtbaar, maar de meeste leeftijdsgroepen herstelden in de jaren na de pandemie. Binnen afzonderlijke ontwikkelingsdomeinen bleven echter leeftijdsafhankelijke verschillen zichtbaar. De studie biedt inzicht in zowel de veerkracht als kwetsbaarheid van jonge kinderen tijdens en na maatschappelijke crises.

Sprekers

Amber Sterenborg
Promovendus
Vrije Universiteit Amsterdam

Maartje Basten
Assistant Professor
Vrije Universiteit Amsterdam

Betekenisvol contact met gezinnen: de rol van jeugdervaringen van jeugdbeschermers

Thema: Wat werkt voor wie en waarom? Hoe werken we beter samen?

Een sterke samenwerkingsrelatie tussen jeugdbeschermers en gezinnen is een belangrijke voorspeller van positieve hulpverleningsuitkomsten. Tegelijkertijd brengen professionals hun eigen levensgeschiedenis mee in hun werk. Ingrijpende jeugdervaringen (ACEs) komen onder jeugdzorgprofessionals relatief vaak voor en kunnen zowel kwetsbaarheden als bronnen van motivatie en ervaringskennis vormen. Ook positieve jeugdervaringen (PCEs) kunnen bijdragen aan veerkrachtig functioneren. Hoewel wordt verondersteld dat deze ervaringen doorwerken in professioneel welbevinden, vakmanschap en het contact met gezinnen, is hierover nog weinig bekend. Dit onderzoek brengt ACEs en PCEs onder jeugdbeschermers in kaart en onderzoekt hoe deze samenhangen met professioneel functioneren en betekenisvol contact met gezinnen.

Sprekers

Anouk Goemans
Bijzonder hoogleraar jeugdhulp en jeugdbescherming
Universiteit Leiden en Jeugdbescherming west

Cora Bakker, Annette van Tol, Jessica Vervoort-Schel, Dorine van Namen, Esther Oppenhuizen

‘Ik wilde wel, maar het lukte gewoon echt niet’: Jongeren aan het woord over thuiszitten

Thema: Wat werkt voor wie en waarom?

Hoe is het om niet meer naar school te kunnen gaan? Wat gaat daaraan vooraf, welke gevolgen heeft het en wat had kunnen helpen? In deze postersessie staan de ervaringen en perspectieven van jongeren die thuiszitten of hebben thuisgezeten centraal. Ik neem je mee in hun verhalen en inzichten. Wat kunnen we leren van deze jongeren en wat willen ze zelf meegeven aan onderwijsprofessionals, hulpverleners en beleidsmakers?

Spreker

Esmée Lalihatu
Onderzoeker
Kohnstamm Instituut

Samenwerken in Infant Mental Health-teams: Wat werkt en wat kan beter?

Thema: Hoe werken we beter samen?

Binnen Infant Mental Health (IMH)-teams bundelen verschillende professionals hun kennis om de mentale gezondheid en ontwikkeling van kinderen van 0-5 jaar in kaart te brengen. Maar wat bevordert deze interdisciplinaire samenwerking en welke uitdagingen ervaren professionals?

In dit kwalitatieve onderzoek zijn zeven Nederlandse IMH-teams onderzocht aan de hand van interviews met professionals en teammanagers, en observaties van multidisciplinaire overleggen. De eerste bevindingen laten zien dat professionals de samenwerking als waardevol ervaren. Tegelijkertijd zijn er uitdagingen, zoals het efficiënt bespreken van casussen, het inwerken van nieuwe teamleden en het integreren van verschillende perspectieven in één diagnostisch verslag.

De posterpresentatie biedt aanknopingspunten om de samenwerking tijdens het diagnostische proces verder te versterken, met als uiteindelijk doel betere diagnostiek en zorg voor jonge kinderen en hun gezinnen.

Spreker

Melissa Klerks
Promovendus
Tilburg University

Grenzen verkennen en overbruggen in interprofessionele samenwerking

Thema: Hoe werken we beter samen?

Interprofessionele samenwerking tussen onderwijs- en zorgprofessionals is essentieel voor passende ondersteuning aan kwetsbare leerlingen en inclusiever onderwijs (Ministerie van OCW, 2024). Verschillende praktijken, perspectieven en verantwoordelijkheden maken deze samenwerking complex. De Boundary Crossing-theorie (Akkerman & Bakker, 2011) beschrijft hoe professionals praktijkgrenzen overbruggen en gezamenlijk nieuwe manieren van handelen ontwikkelen. Grenzen bieden daarbij kansen voor leren en ontwikkeling. De theorie onderscheidt vier leermechanismen: identificatie, coördinatie, reflectie en transformatie. Hoe deze leermechanismen zich ontwikkelen in interacties tussen professionals is nog niet bekend. Deze studie combineert daarom de Boundary Crossing-theorie met de complexiteitstheorie (Van Geert, 2026) om te onderzoeken hoe onderwijs- en zorgprofessionals grenzen verkennen en overbruggen, en hoe hun interactiepatronen veranderen gedurende het project Samen Sterker.

Sprekers

Sabine Mulder
Onderzoeker
Hanze

Carla Geveke
Associate lector
Hanze

De volgende stap begint nu: bewust werken met schakelmomenten

Thema: Overgangen in het leven van jeugdigen: bruggen bouwen

Wat als je bij een overgang niet pas in actie komt als het zover is, maar al eerder samen vooruitkijkt? Binnen Philadelphia Jeugd ontwikkelen we een werkwijze waarin schakelmomenten een herkenbare plek krijgen in onze dienstverlening. Tijdens deze posterpresentatie laten we zien hoe we kind, ouders, netwerk en professionals bewust laten stilstaan bij een volgende levensfase.

Je krijgt inzicht in wanneer vooruitkijken nodig is en welke onderwerpen daarbij aandacht vragen. Wat verandert er? Welke keuzes komen eraan? Wat betekent de volgende stap voor kind en gezin? Naast praktische zaken is er aandacht voor toekomstperspectief, het netwerk en levend verlies.

Onze aanpak nodigt uit om naar je eigen praktijk te kijken: welke schakelmomenten zijn voorspelbaar en hoe zorg je dat vooruitkijken geen toeval is, maar onderdeel van ondersteuning? Interessant voor professionals en onderzoekers die werken aan passende, toekomstgerichte ondersteuning voor kinderen, jongeren en gezinnen

Sprekers

Ilse Marquenie
Beleidsmedewerker jeugd & ontwikkeling
Philadelphia Zorg

Lucienne Bos
Projectleider & manager jeugd
Stichting Philadelphia Zorg

Hoe ervaren jeugdigen, ouders, pleegouders en gezinshuisouders perspectiefbepaling?

Thema: Overgangen in het leven van jeugdigen: bruggen bouwen, Wat werkt voor wie en waarom? Hoe werken we beter samen?

Wanneer een kind tijdelijk niet thuis kan opgroeien, moet worden besloten of terugkeer naar huis mogelijk is of dat een andere opvoedplek beter past. Dit proces, perspectiefbepaling, is één van de meest ingrijpende beslismomenten binnen een uithuisplaatsing en heeft grote gevolgen voor de toekomst van kinderen en gezinnen. Toch is weinig bekend over hoe direct betrokkenen dit proces ervaren.

In dit onderzoek zijn 45 semigestructureerde interviews afgenomen met jeugdigen, ouders, pleegouders en gezinshuisouders. De eerste resultaten laten zien dat ervaringen sterk uiteenlopen, dat onduidelijkheid bestaat over wat perspectiefbepaling precies inhoudt en dat ouders zich niet altijd voldoende gehoord voelen.

Tijdens deze presentatie delen we voorlopige bevindingen, geïllustreerd met citaten van betrokkenen, en bespreken we hoe hun ervaringen kunnen bijdragen aan een meer transparante, consistente en gezinsgerichte werkwijze voor perspectiefbepaling.

Spreker

Maud Groothuizen
Promovendus
Universiteit Leiden

Luister! De stem van kinderen rondom scheiding

Thema: Overgangen in het leven van jeugdigen: bruggen bouwen

Jaarlijks maken ruim 80.000 kinderen de scheiding van hun ouders mee. Veranderingen in wonen, dagelijkse routines en het contact met gezinsleden hebben grote gevolgen voor hun leven. Worden kinderen zelf voldoende betrokken bij dit soort beslissingen? In deze poster delen we bevindingen uit het interdisciplinaire onderzoek Luister! naar kinderparticipatie thuis, in de rechtbank en in mediation. Onze resultaten laten zien dat de mogelijkheden om mee te praten sterk verschillen per context, betrokken volwassenen en type beslissing. Tegelijkertijd klinkt een duidelijke boodschap van kinderen zelf: wij willen gehoord worden! Vanuit het thema Bruggen Bouwen laten we zien wanneer participatie betekenisvol of juist problematisch is, welke valkuilen en goede praktijken er zijn, en hoe we dus beter naar kinderen kunnen luisteren.

Sprekers

Zoë Rejaän
Universitair docent
Universiteit Utrecht

Rianne van Dijk
Universitair docent
Universiteit Utrecht